08/12/2010

Timitar

Amara : idqi εli Azayku                                                                
Azwel : Timitar
Anaw aseklan : Timedyazin
Tiẓrigin : Mancurat εuka 
Asegg°as : 1989

   Mqqar yad ssenen imarayen n umarg amazigh mas illa yan umedyaz mqquren isem nnes Ali Azayku, acku yura yad gh Imuzzar llid isffagh nettan d imedukkal nnes sul yega ameltagh gh tmesmunt n AMREC, tirir trabut Usman, d deffir nnes bumarg Leàmmuri Mbark, kra gh tmedyazin nnes, irar s tefransist umara amazigh Mohammed Khaïr-Eddine krâdt temdyazin nnes gh ughmis n Lemghrib, gh dujanbir 1980, ur d issufegh Dda Ali Azayku tadla nnes tamezwarut ar 1988, mad yad iffagh gh tgemmi n imughan. Tadla yad a mu issagh Timitar. Mekli tent nit yura ismel ad gh iggi n tguriwin, tadla yad tga yat tmatart n ayelli igzin iman n umedyaz, yakker t gh tghula n ufrak yûden s yat tmagit immreten, tgit tinnes s ixef nnes, negh tga tin umadan nnes. Tamagit ruren izmaz s tesga acku izdây ukettay lli mu d tezwar, llis tenghel, tader as, zun d aggas, gh ulawen rfufnin. Tamagit yusi Dda Ali ass,
Ittut udrarAddur ur sul at issengay
   Teg tamatart immimen, mac tega tagudî ikmmêden ulawen s tziffal usemmîd yuma uzwag d tagh amarg, yusi tt zegh ass llid yufa ixef nnes, ger wiyyâd, ur igi zun d ntteni, ass tid ifaw tid zik imezdi ger midden, ass gh t imla ixef nnes i ixef nnes, isyafa ghemkan is ittut zun d izem igh immuges, yasi iriyen ig ten d umarg d uluy.
Tesman tadla yad iggi n krâdt temrawin n temdyazt ittyaran s usekkil n teàrabt, acku, mekli inna, ira ad tent ghrên ayt tmazirt ur issen amer asekkil ad, willi ur ikkin amer timezgida. Yara tent ger 1967 ar 1980. Mkan af akkant Tmitar yan usemmqel f yan uzemz gh tudert n Dda Ali, tudert gh ikcêd tayri teg asrag n uzwag, imun d ujawu ad sul ikk ighladen tt issengin, azemz gh ittut s tiyti n udrar, ar isiggil tifawin mas issisfiw ulawen ttêsnin ikrez gisen tayri n ukettay d wattân n tmagit, azemz yiwin Dda Ali s umarg urta yas izwar s tgemmi n imughan lligh n ifel kra gh tudert nnes, d kigan gh tdusi n tiddi nnes.
Yura f tayri zun d : Ghass ad ma yufa, yat, amarg, yan iga sin, taghufi ; yara f tmagit zun d : Awal, tin mel nnex, taguri, imula, immi, taketbiyt, yara dax f uzwag zun d : Janbiyyi, mekli yura f umarg n tudert n mezzîy nnes llin ittagug gh tillas n uzmez zun d itran: îd n tgerst.
   Yura timitar sul ar neggant gh iman nnes ad gent izmulen. Mkan af tega tadla yad amud llis issigil umedyaz ad ed izzû tamagit, isaggw tid i tifawin n wass, tamagit idel warras d ulus gh iswak nuflnin n tudert n Merrok amaynu, mkan af gant timûdan ittawin ul ad ikcem tiwiririn n uzwag gh ugunes nnes, awint sul s tgudî d terwakt.
   Mac Timitar tettâf yat tadêfi yâden. Ur d imula n tmagit lli izziwzen ul umedyaz d iman nnes ad ifkan yan udem izêlin i temdyazin n Dda Ali, mac tutalyt, d tiyyt ighban lligh tent igwena, isni didsent innuraz nnes d tgudîwin, isyafaten d twurga, isker gisent tazriwin n umarg ur nemyar. Dda Ali issufegh d yat tutlayt n umarg tamaynut, sis izêli, izazwulen isem nnes ger mdden, gh ugunes n iman nnes, tutlayt gh terkes tgudî, anezgum d terwakt, mac sswan tent tguriwin n tyerza d udrar s tewlafin mmimnin, dlen tent s temdlut n usirem. Mkan af isselsa ufrak immreten s tmagit imerdukkan, d tefghnit n iman d usemmîd n uzwag, yan waddal n umarg ighin ad inegh irafan n tmadûnt, igen ten d itran, mnugguren d igenwan nnex.

Aghbalu:
Afulay
mondeberbere.com

Timedyazin :

Awal

Awal inu gan amazigh
Ur ten issen yan
Usin ur d imik
Mad izdâren a sers ihûc?
Nekki ka bda ittyagalen
Awal nnex uglen,
Izakaren gh umggrêd
Ils inu ddren ukan,
Ar ukan sawalen
Ger iderdâr ur rmin
Taguri irufan Iqqan d a ttengh irafan
Awal inu gan amazigh
Ur ten iri yan Kra nnan iga tawargit
Iddu flen ax
Isemd iyyi d inna :
Han ur ssar iffagh,
Kra nnan
Kigan ad ikwti wawal nnun
Mdden ugin ad akw
Adên mekli tudênt
Awal inu gan amazigh
Ran a sul rêzin
Azemz ifessi
Sserghin gh ulawen takat
Gin itran
Mnaggaren
Gh igenwan nnex

Rba, 8 ibriyl 1978

Adjar n tudert

gix adjar n tudert
ur iyi tuqqir
tusi yyi tegi gh idammen
n willi ddernin
nsu gisen imik
issergh gh wul inu takat
righ ur dari
yaggug ufus amanar
nzî d ixef inu
tidâf ur a tent neqqay
amalu n tudert negat
d ifeckan n qid
had amarg ur ax ujjin
isekraf rkemen
meqqar nesker wiyyâd
lêhrir agh a tellemex
wanna ur igerden
han tammara tusit
ur jjun yufi
mad asen ittekkisen fad
nekki gix aheyyâd
ur salax ad allax
tatêsa nu ur ttegguz
ur tusi f izûran...

Imula

Gan itran inagan
F wadân n tillas
Ayyur idrus igh ibidd
Gh imi n igenwan
Rebbi nnix is muddan
Flen ax ur nessin
Akal ur sar issengi
Ugin ax igenwan
Ifessi skren ax adêrf
Gh iger n irafan
Mad ufix ur a jjenjamx
awal igh nnix
ur a sar naf imendi
gh wakal n wiyyâd
tîtt nnex ur ttighar
amatr nufa t
mani kkan
kigan ur yufi yan aman
accbar ixwela
gan mdden tidâf i wiyyâd
nekkin ur sar ax ibbi ubenkal
nefl id
asetci gh wul
fkan ax i tudert azûr
ajeddig igh ur ibid
f uzûr is llan
tafukt igh tugga
imula gh ugharas
dlen ax idraren
naggug tifawin n zik
mad ufix ur jjenjamx
awal igh nnix
mger at anx nasi gh iger nnex
kigan ur nkerz.

Izenam

Aman adrar a tend ifkan iy uzaghar
Iggig adrar agh ad ittlala asin akal
Tudert Atlas ntta agh asd mghin izûran
Timmughra tizidâr, ghinn aghen munent
Awal awr illin, ndêr d âh nnun a Dern
Sawlen mddn ur ttâfn ifrawn da darun
Asghar wawal immghi-d g usarag nnun
Dêrn ifrawn ssudun g ujawwu fln ax
Willi ggwranin ur ax tnt ifl wasif
Nqqama nga ghemkad, ils iqqur ismmîd
Nga tâtsa, tighrsi ngat, nmmut ukan
Akwey add ay igldan imazighen g ismdâl nnun
Aglzim gh ufus gat adrar d ttaganin
Asghar wawal iga i izenzâm asafar
Awal ur gin assrgm issan a tent
Nkki gix gh imazighen Atlas ira dd ira
Nttan ad gix iznzâm ur a-tn ttarux
Gat zund nkkin, tudert n uzaghar nnun

Bariz 17/12/70

Jenbilyi

Janbiyyi idelt umedlu
Ma gis idel
Tirrugza
Tammara
D tgudî gh ulawen !
Tarwa n tmazirt inu gis
Ur myaren
Turru ten a tafukt
Amedlu ur t myaren
Tayri n tmazirt,
Ayt dar
A ten izzugn.
Ar kwen nqqan, a wussan,
Ay iseggwasen.
Yan wass as a tteqqlen
Ur d lkimen.
Janbiyyi suss amedlu.
Ha tafukt !
Lûh s unezgum.
Asi tumert gh ifassen.
Ur yaggug gh ussan nnex,
Ass mqqurn


Bariz, Ghuct, 1969

Taguri

Taguri yellan atig nnes
Ur tt iri yan
Tusi-yi tga asêllab inu
Nettat ad ufix
Ur a yyi trar
Ur iyi tgi x tzêlmadîn
Inna x-sawelx amunt
Tusi-yi kigan

Igh ur nettâf ameddakwl
Nettat a-tt igan
Igh akw nettâf ameddakwl
Ur a-sar afin
Taguri tga tagôdî
Tusitent ukan

Tefssa zund
Igh mnaggarn izenzâm awal
Tga zund
Amzzugh idêrdâr igh usin
Awal ar-t ttemniden
X-tillas ngaran
Ur ssinn kigan
Ighal kiwan aghal nnes

Tesker ma ur urmen medden
Ur jjit rzîn
Gh-illi gh-ur yufi y izem
A yesker agharas
A-ttut izri herbub
Acku yessen i-wawal

Taguri agh rad mnaggarn
Willi-n ur ntam
Nettat a-rad ssudux
Azem nnes a yad
Nettat a-rad nessudu
Azemz nnes a yad


Rba ass n 30.09.1978

Taketbiyt

Taketbiyt hati terghamt
gis a tifawin
Tgan ixef gh igenna
zun d aggu mac nettat
trêza imasen n uzemz
Ajjawu ttnerat
Taketbiyt biddent
ar ax takka timitar
N willi zrinin,
willi ugrenin isendâr
Lulen gh udrar fughend
asafu gh ufus
Agharas d ugayu fawen,
ul iga azâwâd
Tedduhda ddunit
Itran zêman, adên
Tarikt a ten yusin
F nnig igenwan
Waxa tghawalen ma wer illin agharas
Taketbiyt ghikkad rmint
ur at issihîl
Ulus ikka yas adâr
azemzîy nnag
Tga zun d igh ur ighwi
uzûr nnes akal ad
Tra nit as tt iddel
uzemz s tillas nnes
Ghemkli iddel willit iskren
kcmen akal
Taketbiyt gam nnem
gan ghila tallasin
Isetmam d kemmi
d itran a tent issen
Igh d ghayd am issutlen
han ur igi yat
Taketbiyut i Rebbi bidd sul
Ad ur iqnêd ul nnem
Azûr n gam sul idder gitenx
Iqqand i yan iddren
a sul isawal
Mqqar akw ran as mdden
a t ittu wawal
Kemmin a yegan inigi
f wawal ad nnix
Tiddi nnem a yekfisen
gh ul inu mayad
Tgit anzâr d wamud
iwula gh ufus
Igh illa udêrf
Mnaggaren iwulla krzent
Taketbiyut i Rebbi bidd
eg inig fellax…


Wirgan, 27 ghuct 1971.

Tikessaḍ
 

ar allax f rebbi,
ugix ad asen sellax
lligh nnan a ur ttazzalt
a tesfîdt allûh
ityara ad tegim amuddu n temmara
nek urrix
nnix as max nekki ?
nnan : keyyin as nnix
rad gik isker warra nu
ils da ttirix
rebbi trit
nekkin ugix
max a yi turmet ?
ur zêdarx ad asix
is tufit attamnet
ur zêdarx ad ttarmex
willi s ur ufix
ad bbin gh ul inu
ttux isa yyi ttirin
wanna rix ar ttirix
assar ur ikmêd
ghemkad isker rebbi gh itran
ar n temnid
ghemkad isker rebbi ggi
asafu ccan ax

Una n irafan

iseggwasen ar taddumen
gh una n irafan
krzen gh idmaren n mdden
tammara n ussan
issu t urchach n tudert
s usetci n ufûd
ur jjun lâh amud ulili d uferzîz
mqqar ur lin atig
immghi bedda wakal
iseggwasen ar agh addren
ur nessin i mit
mdden hûcen
netta ka ad asen ikksen ad allan
tifawin tazat amarg
as ttun imik
aseqsi n dar uzenzûm
ighwi t udêrdûr
ibid uneli
ittyagal s izûran n fad.

Yat

Skerx x tayri nnem tawargit ddemx asent
Skerx tifrawin ayyelx, akal ur usin
Ma yusi ul inu, ghinn, is ghin a-yyit amun ?
Skerx en tigwemma gh itran, ufent ljent ...
Ur a sul zêrrax mdden, nkkweni ka sul illan
Ghass lli gh rix a kem ghwih gh ufus afasiy,
Nssudu flillis nddu s wasif n igenwan
Nekcem gisen aghad n tayri nefsi gisnt
Ghass an ad tsittit udem d as iyyi tiwit
Tasi d wayyâd ur jjin d nekkin at issnen
Tiwit tasga nu tldi d ghilli gh n tellit
Afus nnem att in igren gh wammas n tillas
Rzêmx allen inu, kemmi swant kem tillas,
Rzêmx allen inu, tawargit ur a tt neqqway.

Bariz 4/3/1971

Yat tbrat

Kigan ay iwi izzûzi ul inu ra tt inix
Ad ak t inix a ttissant mad iga babak...
Ddrx ay iwi tammara kad ssnx nekkin
Ssnx ay iwi tagudî n yan iflen arraw
Iffugh ifel tamazirt d willi t urunin
Ifel tamghart, d tiddukla, ayt dar asin
Asin ukris immuddu ig imzzi yaggug ...
Flx kinn ay iwi ur ta dark gh yirn amr yan
Ackix d ay iwi, mad akw rix iga kigan...
Rix ay iwi ad ur arux arraw i wiyyâd
Nnix d ixf inu rad ak sittix isendâr
Afad a tegt, a tasa, mad rix : ayyi tafim
Zrix ay iwi ghid mddn ghwin tawada fln ax
Tighri ka a yesn igan adâr, tussna ka as uyyln
Nnan iyyi tighri taggug ak, mamnk ur allax !
Ur rix ay iwi tagudî a ttezri s ul nnk
Maccan ay iwi rad ak mlx asafar nnk
Eg at argaz ad ur ikk yat gr ak d tifawin
Ur a tthnna tudert, ur jjin têhzzr yan
Ini yyi ay iwi max a bab a tbbit adâr ?
Tddit iswak umuddu, ur sul akwn zêrrax
Usix ay iwi tamadûnt x turin ur nssin
Isib ixf iqqur udm, smmeten iyyi wussan
Isggwasn ay ad, ibêda yax uzmz ur ufix
Ad mzzîyx yadûd udm lli s iyyi tssnm
Igh urix mayad urd is rix ayyi tallat
Tafukt nnan idêrn, yan ur att allan
Acku tannann idêrn, zikk tghlid tayyâd
Nkki gix tad ann idêrn tadûri n lmut
Tgit ay iwi tad ad ighlin tesfaw ukan
Eg at ay iwi tamazirt gh mnid a ttasim
Atig nnes a sul ur izug yan gh warraw nns
Irbbi ay iwi waxxa gix ghemkad akk ussâx
Ass nnak nnan immut babak ur llin
Acki d ay iwi tasst ixsan d mad usin
Asmdêl n babak tamazirt agh ira ad ilin
Ixs inw rix ad ifsi g imudal nnex
Irbbi ay iwi hann ad ur tettut awal ad
Irbbi ay iwi hann ad ur tettut awal ad
            Babak

Bariz, 2/8/1970

06/12/2010

Tasutelt Tamezwarut n Tasinima Tafadrart n Usaru Amazigh

   Ra-d tsenmili tmesmunt Ciné-Club Tamẓi d Tiεurrma n Azṛu s twisi n Tmesmunt n Imezdaghen Ibudraren n Umaḍal, ayyaw n Amurnakuc, Tasutelt Tamezwarut n Tasinima Tafadrart n Usaru Amazigh zeg 03 ar 05 dujanbir 2010 g Azṛu. Abatu n tsutlt iga mek a-d: "Taẓuri n addas d amsawaḍ".

   L'Association Ciné-Club Enfance & Jeunesse d'Azrou en collaboration avec l'Association des Populations des Montagnes du Monde Section Maroc (APMM-Maroc) organise la première édition du Cinéma des Hautes Montagnes du Film Amazigh du 03 au 05 décembre 2010 à Azrou sous le thème "Art de proximité et Communication". Le programme est très varié et comporte des projections de films amazighs, des ateliers de formation dans le domaine du Cinéma, des conférences, exposés et expositions.
Source:
Said Kamel - APMM-Maroc
amazighnews.net

05/12/2010

Taẓuri d tasekda tamazight n Amurnakuc

Titre: Art et architectures berbères du Maroc
Auteur: Salima Naji
Editions: Non Lieu
Année: 2009

Azwel: Taẓuri d tasekda tamazight n Amurnakuc
Tamarat: Salima Naji
Tiẓrigin: Non Lieu
Asegg°as: 2009

Salima Naji:
Architecte DPLG (Ecole d'architecture de Paris -La-Villette), et Docteur en Anthropologie sociale (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, Paris), diplômée du Laboratoire de troisième cycle Arts, Esthétiques Sciences et Technologies de l'Image de Paris-VIII, Salima Naji est l'auteur de plusieurs ouvrages de référence sur les architectures vernaculaires du Sud marocain.
Elle exerce au Maroc en privilégiant les matériaux locaux dans le respect de l'environnement et de la culture des lieux. Elle a reçu le Prix Jeunes Architectes, de la Fondation EDF en 2004. Parallèlement à ses recherches, elle s'investit depuis plusieurs années dans des actions concrètes de sauvetage de "Tighremin", des réhabilitations de "Igudar" ou de "Igherman", des restaurations de mosquées et de zaouïas de l'Atlas et du Sud marocain.

Tefka tmasdagt Salima Naji, tiwuriwin d tizmarin nes afad ad tssatig Taẓuri d tasekda tamazight n iffus n w-amurnakuc. Tura tuget n idlisen gh iger n tasekda tamazight zund:
-Tiggura n iffus n Amurnakuc (Portes du sud marocain)
-Igudar n Dern-Taysi n iffus n Amurnakuc (Greniers collectifs de l'Atlas-Patrimoines du Sud marocain)
Tiwi Salima Naji tasemghurt n imasdagen iâerrimen gh useggwas n 2004 dar tmagrawt EDF. Tbikkes Salima tuggas nes afad ad tssidder tighermin, igherman d igudar n iffus, d ad ten tkkes zegh imula n tuttut teg ten gh tifawt.

04/12/2010

Timḍelt tamezwagt

Tizi lli gh tumeẓ tafukt ammas n igenna anfen as imedla, tuzen-d izenẓaren nes gin-d tizza igezzin ilem, zgern tagheṣṣa2 inew, awḍen inkan n tumert gh w-ul, ssenfden i w-afa n udwatṣuden i tirgin nes lli mu yudd uṣemmid n tgerst gh tmurt n Fransa.
 
   Rẓemgh taggurt n taddart, gwzegh yantsnat tsekwfalin nnigh ad marrigh, wattsegh tiswak d isaragen n temdint taqburt, smmassegh aḍar senduhdugh aswingem, kwfsegh gh iḍerfan n tgerrawt4 inew amud n iswingimen inafawen5, kḍugh tujjutin n ijeddigen lli mu tkkes tefsut isekraf n udfel d ugris, ẓergh imuẓẓalen6 gh midden anfegh i y inssuraf7.

   Iwin iy izmuẓẓal ar imi n usmḍel n iserdasen8, biddegh. Iḍer-d fella yan useqsi ig askerf i twada inew, sizwaragh yan uḍar sgurugh yan. Ad kcemgh negh uhu ? Mac ma ra-d skaregh ger timḍal gh zund anaw ad n w-ussan lli gh yummer ufgan d w-addag, tmmerkes g-is tujjut n ujjig ifsan d uraren n ugḍid isummern gh urtan. Mac, annigh-en yat temnaḍt gh usemḍl a-d munent g-is timḍal n iserdasen imuselmen. Ghalegh ma y an tizi lli gh-en utegh s iẓri aẓru n yat zegh timaḍal, annigh-en mas g-is ikker uferras9 ayyur d titrit ; ut-d zund tin iṛumiyen lli ilan incaten10 negh tin udayen lli ilan titrit tamesḍist.

    Sizwaregh aḍar inew afasi bdergh assagh n Messi negh, ibbi-en g-iti w-awal, ibbi unyalkam ger iy d ixef inew awd ntta. Kcemnt iy kra n tkeṣṣad, ikucceḍ akkw ilem, iburec; ghalegh is y tumeẓ tawla n uṣemmid. Mac tidet ad st inigh, adghar a-d gh lligh imyawaḍ1 d umaḍal n imettinen2, imyallaḍ3 d win imuddaren4.
  
   Sutelgh f tesga tafasit, biddegh f temnaḍt n iserdasen imuselmen ar aqragh ma-d ittyuran f iẓran n timḍal nsen. Ufigh-en mas-d azgen n iserdasen ad immut gh umenghi5 amaḍlan6 amezwaru n 1914-1918 ; azgen yaḍen immut gh umenghi amaḍlan wis sin n 1939-1945. Iserdasen ad akkw gan tarwa n Tmazgha, zegh Amurnakuc, Dzayer d Tunes, igh ssunfegh yansin isaliganen lli d-isen ittuyemḍalen acku gan awd netnin imuselmen.
  
   Id bab n timḍal a-d gan zegh idefriren7 n imanḍaben8 gh tzemmalt9 tafransist. Tkkesten tenbaḍt n Fransa gh uzemz a-n i ayt darsen d tarwa nsen d tmazirt nsen ; teg ten d ukeccuḍ ma-d icetta w-afa n umenghi gh inkan n imaghen gh uṛupa. Feln tabbanka, asemmawed, ilemḍaden d tayessa lli f-d nkern, sselsin asen icenḍaden10, fkin asen ticenyanin11 amẓen abrid, ssudun agherrabu wattsen ibawilen12, ilin ger izrgan n unezwi13 d uldun. Irgazen a-d traten Fransa ad as gin tiwisi d tilila gh tassast lli gh tella tizi lli gh tt gan iliṃanen inaziyen ddaw ufus d uḍar. Mac, tanniten tannayt n umekraz i w-awullu nes, mek lli tenna trabbut n izenẓaren :
    Aḥ nga zund awullu da s a y ikkerz ufellaḥ-i
    Ar sers ittasi ṣṣabat inakras lxir-i… 


Amawal :

1- timḍelt tamezwagt : la tombe éxilée
2- tagheṣṣa : corps
3- adwat : joie  
4- tagerrawt : raison  
5- anafaw : lumineux
6- imuẓẓalen : beaux
7- inssuraf : laids, moches
8- asmḍel n iserdasen : cimetière militaire
9- aferras : sculpteur   
10- anca : croix
11- imyawaḍ : se connecter
12- Imettinen: les morts
13- imyallaḍ : se déconnecter
14- imuddaren : les vivants
15- amenghi : la guerre
16- amenghi amaḍlan : la guerre mondiale 
17- adefrir : régiment
18- amanḍab: tirailleur
19- adefrir n imanḍaben : régiment tirailleurs 
20- tazemmalt : l’armée
21- acenḍad : fusil
22- ticenyanin : les balles
23- abawil : champs de bataille
24- anezwi : climat

Amasine
Ass: 14,22/06/2009

Takḍift d Uzeṭṭa - Taẓuri n tmeṭṭuḍt Tamazight n Amurnakuc

Titre: Tapis et tissages - L'art des femmes berbères du Maroc
Auteur: Frédéric Damgaard
Préface: Ali Amahan
Editions: La Croisée des chemins
Année: 2009


Azwel: Takḍift d Uzeṭṭa - Taẓuri n tmeṭṭuḍt Tamazight n Amurnakuc
Amara: Frédéric Damgaard
Tazwara: εli Amahan
Tiẓrigin: : La Croisée des Chemins
Asegg°as: 2009


   Gh umezwaru, isawel Frédéric Damgaard gh udlis a f tẓuri tawetmant tamazight, negh s tguriwin yughden, taẓuri n tmeṭṭuḍt tamazight tamudrart. Issekti-d iẓuran n tkḍift d uzeṭṭa gh Tmazgha, d umezruy d iẓuran n Imazighen s umata. Ifka umara yan u usemaqel immuzzan f w-anawen n uzeṭṭa dar Imazighen d ur ittu ad-en yaggw s usmaynu n takḍift tamazight. Isawel Frédéric Damgaard f yat tghawsa taxatart idrus ma-d fell-as isaweln negh ma-d st issnen, lli gh-d issekti timitar n tkḍift d uzeṭṭa amazigh gh tẓuri tagg°amant n w-annaz anammas "Tapis et tissages Berbères dans l'art européen du Moyen âge".
Tga tkḍift d uzeṭṭa asenflul n tmeṭṭuḍt tamazight, ar gh akkan yat tulaft f tmeṭṭuḍt a-d, ar gh-d ssektayen isyafaten, iswingimen, tiwargiwin d tannayt nes f tudert.
Takḍift d uzeṭṭa, ar akkan tugga f tutlayt tamwalant (langague visuel) n tmeṭṭuḍt tamazight, lli izgern amezruy d tarakalt (géographie).


Azenẓar n unaruz

Ad-d ighwli uzenẓar, ireẓ tillas
Ifaw lḥal, tanef tallest
Zrin w-aman gh tergwa
Gwmern-t tizzwa

Fsun ujjigen gh igran
Sjujjun urtan
Ilin-t w-ulli gh iseksa

d imadaghen gh unrar

Ur-d anzig, negh d azag
Ur-d afa n udrar
As ra-d rwelgh a tikeṣṣad
Mac, inaghan imeghlal ad-d iqanen ukan

Ur ugadegh tikeṣṣad
Ur kṣudegh imal
Tillas mqar gguten-t
Ad anfen-t ukan
Azenẓar ad-d ighwli
Mqar, mqar

Mqar inbbeḍ uzeḍḍum
Mqar tella telkkawet
Mqar gan imeksawen uccanen
Mqar telluẓa tyessa

Azenẓar ra-d igemḍ
Azenẓar ra-d ilal
Ra-d ifaw lḥal
Ra-d iḍessa w-azzan
Yummer baba-s
Tummer ma-s

Amasine
Ass: 28/09/02

Titbirin


Ayeln-t titbirin s igenwan
Aḍun-t-d, sersent tiḍarin f usulil a-n
Ar issutur yan ad sers nt isawal
Inin as nt
Azul a ti-d agh yukern ul
Azul n tayri gitengh isserghan takat
Ig w-ul negh inkan, aywa ma-d tennamt

Gigh-en afus ad agwmegh tayri s w-uraw
Igh ukan lkemn imi, tffertel ger iḍudan
Tasa trufa, tra tissi inghan irafan
Aman, tiguriwin nwent ad tnt igan

Ul igellin isellaw
Ar ittwarga s isura n tayri
Ad gisen ssan, uten s iẓuran
Zugen gh igran d w-urtan
Ajjig izuẓden tafukt gh w-ussan semmiḍnin ad gan
Tuga ikermn iran tuksi1 d uzwu irghan

A titbirin, is tram-t ad neg asmun n tudert 
Imiri ur tessiḥel temmara mqar teggut
Ahiyyaḍ ittghawalen aḥwac mqar yaggug

Imaran imazighen skern akw tagelmimt s imeṭṭawen
Sul ukan llan-t, gin-t anmirag2 n imaghzalen3
Gin-t ula asanzal4 n imallayen
Ad ẓrin timitar n tayri
Dar ayt tmazgha d timmuzgha
Fken tugga
F ma-d isunf umezruy ad-t ur yara

Amawal :

1- Tuksi : chaleur 
2- Anmirag : point de rencontre    
3-Iimaghzalen : amoureux
4- Asanzal : lieu de pélerinage

Amasine
Agadir, ass : 15/01/97